Je hebt je voorbereid. Je kent je onderwerp, hebt je werk gecontroleerd en weet wat je wilt zeggen. Toch schiet vlak voor het gesprek die gedachte door je hoofd: straks vragen ze iets waarop ik geen antwoord heb. Straks zien ze dat ik het niet kan.
Of het begint al eerder. Je blijft een tekst aanpassen, stelt een telefoontje uit of neemt een opdracht niet aan waar je eigenlijk nieuwsgierig naar bent. Je wilt eerst zeker weten dat je het goed zult doen. Alleen komt dat moment van zekerheid steeds niet.
Als je jezelf herkent in hooggevoeligheid, herken je misschien ook hoe intens zo’n situatie kan binnenkomen. De verwachtingen, je eigen gedachten en alles wat je bij anderen meent op te merken. Faalangst hoort niet automatisch bij hooggevoeligheid, maar als je met beide te maken hebt, is het zinvol om te onderzoeken wat er voor jou gebeurt.
Wat staat er voor jou op het spel?
Een presentatie geven is op papier een afgebakende taak. Je vertelt iets aan een groep mensen. Maar in je hoofd kan het veel groter worden: je moet bewijzen dat je deskundig bent, mag niemand teleurstellen en wilt voorkomen dat iemand je onzeker ziet worden.
Dan gaat het niet meer alleen over die presentatie. Ook je gevoel van eigenwaarde lijkt ervan af te hangen.
Probeer daarom precies te benoemen waar je bang voor bent. “Het gaat vast mis” is moeilijk te onderzoeken. “Ik ben bang dat ik mijn woorden kwijtraak en dat mijn collega’s me dan ongeschikt vinden” maakt zichtbaar welke gebeurtenis je vreest én welke betekenis je eraan geeft.
Daar zit ruimte om verder te kijken. Zou een hapering werkelijk betekenen dat je ongeschikt bent? Beoordeel jij een collega ook zo streng wanneer die even naar woorden zoekt?
Wanneer zorgvuldigheid eindeloos controleren wordt
Misschien is aandachtig werken een kwaliteit van je. Je denkt na over gevolgen, ziet details en wilt iets afleveren waar je achter staat. Dat kan prettig en waardevol zijn.
Maar merk op wanneer controleren niet meer helpt om je werk te verbeteren. Je leest dezelfde alinea voor de tiende keer, vraagt opnieuw of iemand het echt goed vindt of blijft zoeken naar een fout die er misschien nog ergens zit.
Vraag jezelf dan af: wat moet ik nog concreet controleren, en wanneer is dat gedaan?
Bij een belangrijke mail kun je bijvoorbeeld afspreken dat je de inhoud, de ontvanger en de bijlage controleert. Daarna verstuur je hem. Bij een presentatie kun je de kernpunten oefenen en nadenken over een paar mogelijke vragen. Je hoeft niet ieder denkbaar verloop vooraf te beheersen.
Je zorgvuldigheid blijft beschikbaar. Je geeft haar een duidelijke taak en een eindpunt.
Wat je opmerkt bij anderen is nog geen oordeel
Tijdens een gesprek kijkt iemand weg. Een collega reageert kort op je voorstel. Na je presentatie blijft het even stil. Als je al twijfelt aan jezelf, kun je zulke momenten gemakkelijk invullen: ze vinden het niets.
Wat je hebt waargenomen en wat je daaruit concludeert, zijn twee verschillende dingen. Iemand die stil is, kan nadenken. Een korte reactie kan met tijdgebrek te maken hebben. Soms is er inderdaad kritiek, maar ook dan helpt het om te weten waarop die precies betrekking heeft.
Je kunt om verduidelijking vragen: “Welk onderdeel vind je nog niet duidelijk?” Of: “Je reageert wat terughoudend. Heb je een bezwaar dat we moeten bespreken?”
Zo hoef je niet alle ontbrekende informatie zelf in te vullen. Je gebruikt je opmerkzaamheid om een vraag te stellen.
Onderzoek één gedachte die je tegenhoudt
Neem een situatie die je nu uitstelt of waar je tegen opziet. Schrijf vervolgens vijf dingen op:
- Wat ga ik doen? Beschrijf de concrete taak, bijvoorbeeld een voorstel bespreken of je werk laten zien.
- Wat voorspel ik? Welke afloop vrees je?
- Wat weet ik werkelijk? Maak onderscheid tussen eerdere ervaringen, beschikbare informatie en je eigen verwachtingen.
- Wat kan ik doen als iets niet lukt? Denk aan uitleg vragen, iets herstellen, een antwoord later geven of opnieuw proberen.
- Welke gedachte helpt me om te beginnen? Kies iets geloofwaardigs, zoals: “Ik heb me voorbereid en mag nadenken voordat ik antwoord geef.”
Het doel is niet om jezelf ervan te overtuigen dat alles vlekkeloos zal gaan. Je onderzoekt of je ook met een minder perfect verloop om kunt gaan.
Een fout kan vervelend zijn. Je mag teleurgesteld zijn en iets willen verbeteren. Dat hoeft niet het laatste woord te zijn over jouw vermogen of over wat je hierna kunt doen.
Geef jezelf ruimte vóór een spannend moment
Misschien merk je dat je vlak voor een afspraak nog snel je mail bekijkt, iets afmaakt en ondertussen bedenkt wat er allemaal mis kan gaan. Je komt dan al gehaast aan bij iets wat aandacht vraagt.
Kijk of je een kleine overgang kunt maken. Leg je telefoon weg, ga even zitten en voel het contact van je voeten met de vloer. Laat je adem in een prettig tempo komen. Neem je eerste zin of belangrijkste punt nog eens door en laat de rest van de voorbereiding daarna rusten.
Je hoeft niet helemaal ontspannen te zijn voordat je kunt beginnen. Het gaat erom dat je jezelf een moment geeft om aanwezig te zijn.
Wil je daarvoor een eenvoudige oefening gebruiken? Die vind je bij Rust voor als je snel overprikkeld raakt.
Maak de stap klein genoeg om hem te zetten
Als je wacht tot je geen twijfel meer voelt, kan iets waar je naar verlangt lang blijven liggen. Zoek daarom een stap die spannend én haalbaar is.
Wil je je werk laten zien? Begin bij iemand van wie je gerichte feedback kunt vragen. Zie je op tegen spreken in een groep? Bereid één vraag of bijdrage voor. Stel je een gesprek uit? Schrijf op wat je wilt bespreken en maak de afspraak.
Bepaal vooraf wat je wilt oefenen. Bijvoorbeeld: mijn idee uitspreken, een vraag stellen of iets afronden zonder nog een extra controle. Dat geeft je achteraf iets concreets om op terug te kijken, naast de vraag of iedereen tevreden was.
Kijk achteraf ook naar wat er werkelijk gebeurde
Na een spannend moment kun je blijven hangen bij die ene zin die er onhandig uitkwam. Terwijl je andere dingen nauwelijks meetelt: je hebt het gesprek gevoerd, je punt duidelijk gemaakt of een lastige vraag eerlijk beantwoord.
Neem na afloop even de tijd voor drie vragen:
- Wat gebeurde er daadwerkelijk?
- Wat deed ik waar ik tevreden over ben?
- Wat wil ik een volgende keer anders proberen?
Probeer je antwoord even precies te maken als je kritiek. “Het ging wel” zegt weinig. “Ik wist het antwoord niet, heb dat gezegd en afgesproken het uit te zoeken” laat zien wat je hebt gedaan.
Zo wordt terugkijken een manier om te leren, in plaats van een herhaling van alles wat volgens jou beter had gemoeten.
Welke verwachtingen neem je op je?
Soms gaat faalangst ook over te veel beloven. Je wilt niemand teleurstellen en neemt werk aan waarvoor je onvoldoende tijd, informatie of ondersteuning hebt. Vervolgens probeer je in je eentje aan een onmogelijke verwachting te voldoen.
Dan mag je ook naar de omstandigheden kijken. Is de opdracht duidelijk? Is de deadline haalbaar? Kun je om hulp vragen of bespreken wat er binnen de beschikbare tijd mogelijk is?
Vind je het moeilijk om dat gesprek te voeren, lees dan ook Eigenwaarde: anderen voorop stellen. Daar onderzoek je wat er gebeurt wanneer de verwachtingen van anderen zwaarder gaan wegen dan je eigen behoeften.
Je kwaliteiten mogen zichtbaar worden
Juist wanneer iets belangrijk voor je is, kan het moeilijk zijn om het aan anderen te laten zien. Een idee waar je in gelooft, werk waar je aandacht aan hebt besteed, een keuze die echt bij je past. Er staat voor je gevoel iets op het spel.
Blijf ook kijken naar wat je meebrengt. Je voorbereiding, je betrokkenheid, je vragen en je eigen manier van waarnemen. Bij Kwaliteiten van hooggevoelig zijn vind je aanknopingspunten om die kant meer ruimte te geven.
Wil je met Tiara onderzoeken waar je jezelf tegenhoudt, welke verwachtingen je volgt en wat een passende volgende stap is? Dan kun je terecht in een Helder Sessie.
Bekijk de mogelijkheden voor een Helder Sessie bij Krachtzieners.
Kies voor nu één ding dat je graag wilt doen, maar steeds uitstelt. Wat is een kleine, concrete stap die je kunt zetten met de voorbereiding die je al hebt?
