Hoe vaak concludeer je achteraf, wanneer je niet naar jezelf luisterde, dat er toch iets in je bleef knagen? Zo’n zie-je-wel-gevoel: ‘had ik toch maar naar mijn gevoel geluisterd’ of ‘ik wist eigenlijk wel dat ik het anders had moeten doen’.
Achter dat gevoel zit vaak een vertrouwd patroon. Je wist iets over een persoon of situatie, maar zocht toch buiten jezelf naar antwoorden, omdat er voor je eigen waarneming geen bewijs leek te zijn. We worden opgevoed met het idee dat je vooral naar buiten moet reiken als je iets wilt weten: we vragen om goede raad, lezen een boek of gaan naar een coach of deskundige. Dat is op zich waardevol, maar wanneer externe antwoorden steeds zwaarder gaan wegen dan je eigen weten, blijft er een onderhuidse onrust. Innerlijke rust ontstaat pas wanneer je ook je eigen antwoorden serieus neemt.
Er is maar één iemand die jouw handleiding heeft, en dat ben je zelf.
Advies gebruiken zonder jezelf kwijt te raken
Eigen wijsheid betekent niet dat je niemand meer om raad vraagt. Advies, deskundigheid en de blik van anderen kunnen je helpen om dingen te zien die je zelf over het hoofd ziet. Het verschil zit in de plek die je dat advies geeft. Gebruik je het als informatie die je naast je eigen waarneming legt, dan word je er rijker van. Gebruik je het als een antwoord dat je eigen waarneming vervangt, dan maak je jezelf afhankelijk van de ander en raak je het contact met je eigen kompas kwijt.
Waarom verschillende mensen verschillend adviseren
Wie bij een lastige keuze vijf mensen om raad vraagt, krijgt vaak vijf verschillende antwoorden. Dat is niet vreemd, want iedereen adviseert vanuit de eigen ervaringen, angsten, waarden en levensomstandigheden. Een vriendin die zelf ooit alles op het spel zette en daar gelukkig van werd, geeft een ander advies dan iemand die zekerheid boven alles stelt. Advies zegt daarom altijd ook iets over de adviseur, en dat inzicht maakt het gemakkelijker om advies te waarderen zonder het automatisch op te volgen.
Een gesprek als spiegel
Een goed gesprek kan werken als een spiegel. Terwijl je hardop vertelt wat je bezighoudt, hoor je jezelf soms ineens zeggen wat je eigenlijk al wist. Ook je eigen reactie op wat de ander zegt, is waardevol: merk je opluchting wanneer iemand een bepaalde richting benoemt, of juist weerstand? Die reactie vertelt je vaak meer dan het advies zelf. Zo gebruikt helpt een gesprek je om je eigen waarneming scherper te krijgen, in plaats van haar uit handen te geven.
Methodes en modellen als hulpmiddel
Hetzelfde geldt voor methodes, modellen en systemen, van persoonlijkheidstypen tot orakelkaarten en astrologie. Ze kunnen een taal bieden voor iets wat je voelt, een nieuwe invalshoek openen of een vraag scherper maken. Ze worden pas een probleem wanneer ze de autoriteit krijgen om te bepalen wat voor jou klopt. Een model is een hulpmiddel om naar jezelf te kijken en kan je eigen blik verrijken, zolang het die blik niet vervangt.
Deskundige informatie en persoonlijke keuzes
Er is een verschil tussen deskundige informatie en persoonlijke keuzes. Bij medische vragen, juridische kwesties of financiële beslissingen is de kennis van een deskundige vaak onmisbaar, en eigen wijsheid betekent zeker niet dat je die kennis negeert. Wat je met die informatie doet, hoe je haar weegt tegen wat je zelf belangrijk vindt en welke keuze daarbij past, blijft wel jouw verantwoordelijkheid. Eigen wijsheid gaat erover dat je aanwezig blijft in je eigen beslissingen, ook wanneer anderen je goed informeren.
Zoeken naar toestemming en bevestiging
Soms vraag je om advies terwijl je eigenlijk op zoek bent naar toestemming. Je weet al wat je wilt, maar je wilt van iemand horen dat het goed is. Dat is heel menselijk, maar het houdt je ook klein, omdat de autoriteit buiten jezelf blijft liggen zolang een ander moet bevestigen wat je voelt. Het helpt om bij jezelf na te gaan wat je eigenlijk vraagt wanneer je iemand om raad vraagt: is het informatie die je mist, of de geruststelling dat je kunt doen wat je al wist? Wanneer het weten er al is maar je er nog niet op durft te bouwen, lees dan verder in Vertrouwen op je innerlijke stem.
Raakt iets je? Kijk dan eerst naar binnen
Wanneer je iets meemaakt dat je raakt, is de eerste neiging vaak om naar de ander te wijzen of buiten jezelf naar antwoorden te zoeken. Het onhandige daarvan is dat je je afhankelijk maakt van wat de ander doet of zegt. Je wordt vrijer wanneer je je aandacht eerst naar binnen richt met de vraag wat je nu precies raakt en waar het werkelijk over gaat.
Wie geneigd is om te piekeren of te analyseren, kan daarbij een eenvoudige verschuiving maken. Vraag jezelf niet wat je ervan vindt, want dan komt er al snel een oordeel als ‘belachelijk hoe dat gedaan is’ of ‘hij had best meer rekening met me kunnen houden’. Vraag in plaats daarvan wat het met je doet, bijvoorbeeld ‘ik krijg een drukkend gevoel’ of ‘het maakt me verdrietig’. Door bij je gevoel te komen en het er met compassie voor jezelf te laten zijn, ontstaat er rust in je binnenwereld en meer ruimte voor ingevingen.
Hoe reageer jij wanneer zich een situatie aandient: vanuit je intuïtie, je hoofd, je gevoel of je lijf?
Ken jezelf
Om goed bij je eigen wijsheid te kunnen, helpt het om te weten waar je kwetsbaar bent. Voel je je snel afgewezen, ben je geneigd tot twijfelen of draag je oud verdriet met je mee? Die gevoelens kunnen naar voren komen zodra je naar binnen keert, en ze kunnen je waarneming kleuren. Door ze te kennen en met zelfcompassie en nieuwsgierigheid toe te laten, leer je ze te onderscheiden van je innerlijk weten. Hoe je dat onderscheid maakt tussen intuïtie, angst en oude patronen, lees je in Hoe herken je jouw innerlijke stem?.
Daarbij heb je gewoon je eigen tempo. Het heeft weinig zin om jezelf te dwingen sneller te gaan dan je kunt, omdat sommige dingen tijd nodig hebben. Dat is overigens iets anders dan negeren of wegduwen: je blijft ernaar kijken, ook als je het nog niet kunt oplossen.
Een schrijfoefening om je eigen wijsheid te raadplegen
Neem elke dag, of minstens elke week, een pen en papier en schrijf een vraag op waarmee je rondloopt. Dat kan van alles zijn, zoals wat je nodig hebt om meer energie te voelen, om die stap in je werk te zetten of om het juiste te zeggen tegen iemand. Word daarna stil vanbinnen, houd je pen klaar en schrijf zonder aan te passen op wat er in je opkomt. Het helpt om jezelf een minuut of tien te geven, zodat je door kunt schrijven wanneer er meer komt.
Soms rolt er een kort en krachtig antwoord uit je pen, soms een hele bladzijde. Belangrijk is dat je het niet met je hoofd stuurt, maar opschrijft wat er komt en het pas daarna leest. Het antwoord kan je verrassen, en hoe vaker je deze oefening doet, hoe vanzelfsprekender ze wordt.
Jij bent je eigen orakel
Luisteren naar je eigen wijsheid is goed voor je zelfvertrouwen. Zelftwijfel vraagt om zelfliefde, en zelfliefde groeit wanneer je je eigen bron raadpleegt en serieus neemt wat daar naar boven komt. Dat betekent niet dat je niemand meer nodig hebt, maar wel dat je vrijer wordt in de manier waarop je met de inbreng van anderen omgaat. Je kunt luisteren, afwegen en kiezen, en blijft daarbij zelf aanwezig. Hoe eigen wijsheid zich verhoudt tot het bredere thema van intuïtie, van luisteren en herkennen tot vertrouwen en handelen, lees je in Intuïtie: hoe weet je wat voor jou klopt?.
