Is het een luxe om te mediteren? Om tijd voor jezelf te nemen terwijl er genoeg te doen is? Om stil te zitten terwijl andere mensen nauwelijks tijd hebben om stil te staan? Om aandacht te besteden aan bewustwording, yoga, boeken, kunst of innerlijke ontwikkeling terwijl de wereld op sommige plekken letterlijk in brand staat?
Die vraag is niet zo eenvoudig als hij lijkt. Want ja: ruimte hebben voor zelfonderzoek ís in zekere zin een voorrecht. Niet iedereen beschikt over dezelfde hoeveelheid tijd, veiligheid, geld of vrijheid. Maar betekent dat vervolgens dat je die ruimte niet zou mogen gebruiken?
Wanneer zorgen voor jezelf egoïstisch begint te voelen
Er bestaat een merkwaardige neiging om tijd die direct iets oplevert gemakkelijker te rechtvaardigen dan tijd waarin ogenschijnlijk niets gebeurt. Een uur werken? Prima. Een uur huishouden? Nodig. Een uur voor iemand anders zorgen? Natuurlijk.
Maar een half uur zitten, lezen, wandelen, schilderen, yoga doen of mediteren? Dan kan ineens de vraag opduiken of je niet iets nuttigers zou moeten doen.
Alsof alleen datgene wat zichtbaar productief is bestaansrecht heeft.
Aandacht voor jezelf is niet hetzelfde als alleen met jezelf bezig zijn
Er zit natuurlijk een grens aan eindeloos navelstaren. Je kunt jarenlang aan jezelf ‘werken’ en ondertussen ieder werkelijk contact met de wereld vermijden. Maar het tegenovergestelde is ook waar.
Wanneer je nooit stilstaat bij wat je voelt, waarom je reageert zoals je reageert, wat je nodig hebt en welke overtuigingen je handelen bepalen, neem je dat allemaal gewoon onbewust mee in je relaties, werk en keuzes.
Bewustwording hoeft je dus niet uit de wereld weg te trekken. Ze kan juist invloed hebben op hoe je erin staat.
Stilte hoeft geen ontsnapping te zijn
Meditatie kan gebruikt worden om je even terug te trekken uit alle drukte. Daar is niets mis mee. Maar stilte kan ook een plek zijn waar je beter ziet wat je normaal gesproken gemakkelijk overslaat.
Waar ben ik eigenlijk boos over? Waarom raakt dit me? Waar loop ik steeds van weg? Waar zeg ik ja terwijl ik nee bedoel? Wat vind ik werkelijk belangrijk?
Daarmee wordt meditatie iets anders dan jezelf tijdelijk verdoven met rust. Je komt niet alleen tot stilstand om de wereld buiten te sluiten, maar ook om daarna bewuster terug te keren.
En de wereld dan?
Misschien hoeven innerlijke ontwikkeling en betrokkenheid bij de wereld helemaal geen tegenpolen te zijn. Je kunt mediteren én je uitspreken. Stil zijn én handelen. Naar binnen keren én verantwoordelijkheid nemen voor wat er buiten jou gebeurt.
Sterker nog: misschien is het juist interessant om te onderzoeken vanuit welke plek je handelt. Vanuit automatische boosheid en angst? Vanuit de behoefte gelijk te krijgen? Of vanuit iets wat je werkelijk belangrijk vindt?
Meditatie maakt niemand automatisch wijzer, liever of maatschappelijk bewuster. Maar aandacht kan wel helpen om eerder te zien wat jou beweegt.
Dus: is mediteren een luxe?
Soms misschien wel. Zoals een boek lezen, kunst maken, een middag wandelen of een goed gesprek voeren ook luxe kan zijn wanneer je er tijd en ruimte voor hebt. Maar luxe betekent niet automatisch overbodig.
Niet alles wat waardevol is hoeft noodzakelijk te zijn om bestaansrecht te hebben.
Misschien hoef je de tijd die je aan je binnenwereld besteedt dus niet voortdurend te verdedigen. De interessantere vraag is wat je met die aandacht doet. Blijft ze uitsluitend van jou? Of verandert ze ook iets aan de manier waarop je luistert, liefhebt, werkt, kiest en aanwezig bent in de wereld?
Wil je zelf beginnen met mediteren, dan vind je in 7 Eenvoudige meditatietechnieken voor beginners verschillende eenvoudige ingangen. In De rustgevende invloed van meditatie lees je waarom meditatie bovendien over meer gaat dan alleen rustig worden.
