Je onderneming laat voortdurend iets aan je zien

Een onderneming is wat dat betreft een fantastische spiegel. Er gebeurt voortdurend iets waarop jij moet reageren. Een product verkoopt wel of niet, iemand zegt ja of nee, een klant stelt een onverwachte vraag, iets waar je enthousiast aan begon voelt na een paar jaar ineens leeg, terwijl een klein zijpaadje waar je nauwelijks aandacht aan gaf steeds meer begint te leven.

We zijn geneigd om daar onmiddellijk conclusies aan te verbinden. Als iets niet verkoopt, denken we dat niemand erop zit te wachten. Als iets moeizaam voelt, vragen we ons af of het wel de bedoeling is. Als iets goed verkoopt, nemen we gemakkelijk aan dat we er dus vooral mee door moeten gaan. Maar zo eenvoudig is het meestal niet.

Wanneer een aanbod nauwelijks verkoopt, kan dat betekenen dat er geen behoefte aan is. Het kan ook betekenen dat bijna niemand weet dat het bestaat, dat je onvoldoende duidelijk maakt wat het iemand brengt, dat de vorm niet goed gekozen is of dat je het zelf eigenlijk nauwelijks durft te verkopen. Andersom kan iets financieel uitstekend functioneren terwijl jij diep van binnen allang weet dat je er niet nog vijf jaar mee door wilt.

Daarom begint holistisch ondernemen voor mij niet bij veranderen, maar bij waarnemen. Eerst werkelijk kijken naar wat er gebeurt, zonder er onmiddellijk een verhaal overheen te leggen.

Niet alles wat moeilijk gaat is verkeerd. Niet alles wat gemakkelijk gaat is juist. Wat er gebeurt geeft je informatie; wat die informatie betekent vraagt om aandacht.

Dat waarnemen gaat bovendien niet alleen over cijfers. Natuurlijk kijk je naar omzet, aanvragen, bezoekers, verkopen en andere zakelijke gegevens, maar je kijkt óók naar wat er in jou gebeurt. Waar krijg je energie van? Waar ben je nieuwsgierig naar? Waar loop je structureel op leeg? Welke ideeën blijven terugkomen? Waar zit plezier, irritatie, weerstand of verlangen? Al die informatie samen geeft je een veel rijker beeld van je onderneming dan wanneer je alleen kijkt naar wat commercieel het beste scoort.

Wat vertelt je onderneming je eigenlijk?

Je kracht zien voordat je haar in een vorm probeert te persen

Vanuit dat waarnemen komt vanzelf een volgende vraag naar boven: wat heb jij eigenlijk te brengen? Dat klinkt eenvoudiger dan het is, want juist je eigen kwaliteiten zijn vaak moeilijk te zien. Wat je al twintig jaar doet, voelt voor jou normaal. De manier waarop jij naar een probleem kijkt, lijkt vanzelfsprekend omdat jij nu eenmaal altijd zo kijkt. Ervaring die je jarenlang hebt opgebouwd wordt onderdeel van wie je bent, waardoor je gemakkelijk vergeet hoeveel kennis daarin verscholen zit.

Je kracht bestaat bovendien uit veel meer dan je diploma’s en vakkennis. Ze zit ook in wat je hebt meegemaakt, welke verbanden jij ziet, hoe je met mensen omgaat, waar je nieuwsgierig naar blijft, wat je kunt maken, welke vragen je stelt en welke onderwerpen als een rode draad door je leven lopen.

Misschien ben je degene die in een gesprek razendsnel ziet waar iets vastloopt. Misschien kun je ingewikkelde dingen heel helder uitleggen. Misschien maak je iets wat niemand anders precies op jouw manier maakt. Misschien heb je door twintig jaar ervaring een gevoeligheid ontwikkeld die je zelf nauwelijks meer als vaardigheid herkent. Dat allemaal hoort bij je kracht.

De vraag is vervolgens of je die kracht ook werkelijk serieus durft te nemen. Niet door jezelf groter te maken dan je bent, maar door ook niet voortdurend kleiner te maken wat voor jou vanzelfsprekend is.

Waar zit jouw kracht als ondernemer?Ieder mens heeft zijn eigen roeping

Vertrouwen vraagt meer dan zomaar je gevoel volgen

Hier raakt holistisch ondernemen voor mij heel sterk aan persoonlijke ontwikkeling. Want zodra je jouw kracht serieuzer neemt, kom je jezelf tegen. Durf je te vertrouwen op wat jij ziet? Durf je een keuze te maken die niet iedereen begrijpt? Kun je onderscheiden wanneer je werkelijk voelt dat iets niet klopt en wanneer je vooral bang bent omdat je iets nieuws doet?

Dat laatste vind ik belangrijk, omdat woorden als intuïtie, vertrouwen en je gevoel volgen gemakkelijk een excuus kunnen worden om niet verder te onderzoeken. Niet ieder ongemakkelijk gevoel betekent dat je moet stoppen. Soms is iets ongemakkelijk omdat je zichtbaar wordt, omdat je voor het eerst een serieus bedrag voor je werk vraagt of omdat je iets doet wat je nog niet beheerst. Andersom kun je jezelf ook jarenlang vertellen dat je moet doorzetten, terwijl je diep van binnen allang weet dat iets klaar is.

Holistisch ondernemen vraagt daarom niet alleen vertrouwen, maar ook verantwoordelijkheid. Je leert jezelf kennen. Je onderzoekt je patronen. Je kijkt naar de feiten. Je durft toe te geven wanneer je iets niet weet en zoekt informatie wanneer dat nodig is.

Je hoeft niet alles alleen te weten. Maar jij blijft degene die verantwoordelijk is voor de vraag: wat zie ik, wat weet ik, wat speelt hier werkelijk en wat kies ik vervolgens?

Trouw aan natuur en productief vanuit flowWeerstand, angst of klopt de richting gewoon niet meer?

Je kracht heeft een vorm nodig

Je kunt enorm veel te brengen hebben en toch jarenlang rondlopen met het gevoel dat er niets uitkomt. Dan ontbreekt er vaak niet nog meer zelfkennis, maar een vorm. Ondernemen is ook creëren.

Je neemt iets wat eerst alleen als ervaring, talent, kennis, visie, idee of verlangen in jou aanwezig is en maakt er iets van wat buiten jou kan bestaan. Dat kan een dienst zijn, een sessie, een product, een programma, een methode, een boek, een kunstwerk, een winkel, een platform, een community of een onderneming die op een heel andere manier is ingericht.

Daarom vind ik de vraag ‘wat kan ik verkopen?’ vaak te klein als eerste vraag. Interessanter is: wat heb ik te delen en welke vorm kan dat krijgen?

Daarna komt natuurlijk de zakelijke werkelijkheid. Heeft iemand hier behoefte aan? Begrijpt iemand wat het is? Is de vorm uitvoerbaar? Kun je er een gezonde prijs voor vragen? Past het bij de manier waarop je wilt werken? Maar wanneer je uitsluitend bij de markt begint, bestaat het risico dat je vooral gaat produceren wat al bekend is en waarvan je denkt dat mensen het zullen kopen. Terwijl ondernemerschap juist ook de mogelijkheid geeft om iets te maken wat er nog niet was, omdat jij ziet dat het er zou moeten zijn.

Van talent en ervaring naar een aanbod dat werkelijk van jou isEen online programma maken, waar begin je?

Delen is geen vervelend onderdeel dat ná het echte werk komt

En dan heb je iets gemaakt. Daar ontstaat bij veel creatieve, sensitieve of inhoudelijk gedreven ondernemers een vreemde breuk. Het maken zelf voelt betekenisvol, maar zodra het over marketing, zichtbaarheid en verkopen gaat, lijkt het ineens alsof er een totaal ander spel gespeeld moet worden. Daar geloof ik niet in.

Wanneer jij werkelijk denkt dat wat je hebt gemaakt iets kan betekenen voor een ander, hoort vertellen dat het bestaat gewoon bij het proces. Anders blijft je werk in jouw atelier, computer, praktijkruimte of hoofd liggen en kan niemand er iets mee.

Marketing hoeft daarom niet te betekenen dat je jezelf voortdurend op sociale media moet zetten, iedere trend moet volgen of verkooptechnieken moet gebruiken waar je zelf jeuk van krijgt. Marketing kan ook simpelweg betekenen dat je helder vertelt wat je ziet, waarom je iets hebt gemaakt, voor wie het bedoeld is en wat iemand eraan kan hebben. Verkopen hoort daar eveneens bij. Je mag zeggen: dit is wat ik aanbied, dit is wat het kost en hier kun je instappen.

Als jij iets te brengen hebt, hoort delen bij het werk. Niet als luidruchtig verlengstuk van je onderneming, maar als de beweging waarmee wat in jou begon ook werkelijk de wereld in kan.

Zichtbaar zijn zonder jezelf kwijt te rakenMarketing is delen wat je te brengen hebt

En vervolgens moet je kunnen ontvangen

Over geven kunnen we eindeloos praten. Je talent inzetten, iets betekenen, mensen helpen, waarde toevoegen, creëren en bijdragen: het klinkt allemaal prachtig. Maar een onderneming kan niet alleen maar uit geven bestaan. Er moet ook iets terugkomen.

Geld bijvoorbeeld. Want wanneer jij structureel meer weggeeft dan je onderneming kan dragen, raakt uiteindelijk niet alleen je bedrijf maar ook jijzelf uitgeput. Een gezonde onderneming moet je in staat stellen om je werk te blijven doen.

Maar ontvangen gaat niet alleen over geld. Het gaat ook over waardering, klanten, kansen, succes, complimenten en groei. En soms ontvang je iets waar je minder op zat te wachten: kritiek, teleurstelling, een lancering waarop bijna niemand reageert of een product waar jij enorm in geloofde dat simpelweg niet aanslaat.

De kunst is om het resultaat serieus te nemen zonder het onmiddellijk te verwarren met jouw eigen waarde. Een tegenvallende verkoop betekent niet dat jij hebt gefaald als mens. Maar doen alsof de verkoop niets betekent omdat jij je werk vanuit je hart hebt gemaakt, helpt evenmin. Je kijkt opnieuw. Wat vertelt dit mij?

Kun jij ook ontvangen? Over geld, klanten, waardering en resultaatGeluksrendement

Een onderneming is nooit af

Misschien is dit wel het onderdeel van ondernemerschap waar ik zelf het meest in geloof: je hoeft je definitieve vorm niet te vinden. Wat vandaag precies goed is, kan over vijf jaar niet meer passen. Niet omdat je het destijds verkeerd hebt gedaan, maar omdat je bent veranderd.

Je leert nieuwe dingen, ontwikkelt andere kwaliteiten, krijgt andere verlangens en misschien ook andere grenzen. De mensen met wie je werkt veranderen. De wereld verandert. Je financiële situatie kan veranderen. Je energie verandert. Iets waar je ooit volledig van in vuur en vlam stond kan op een gegeven moment voltooid voelen, terwijl iets wat jarenlang aan de zijkant stond ineens naar voren wil.

Een levende onderneming mag daarop reageren. Daarom zie ik holistisch ondernemen als een beweging die steeds opnieuw door dezelfde lagen gaat. Je neemt waar wat er werkelijk gebeurt. Je ziet welke kracht, kennis en ervaring jij op dat moment te brengen hebt. Je vertrouwt daarop en neemt verantwoordelijkheid voor je keuzes. Je geeft het een concrete vorm, deelt het met de wereld en staat vervolgens open voor wat erop terugkomt. En daarna kijk je opnieuw.

Je kracht zien is één ding. Haar serieus nemen, er vorm aan geven en haar vervolgens daadwerkelijk delen met de wereld: daar begint voor mij ondernemerschap.

Wat als je bedrijf niet meer bij je past?Je onderneming mag meegroeien met wie jij wordt